Landgoed Nieuw Bellinkhof

Sint Jansbeek Arnhem wint de Gelderse prijs voor ruimtelijke kwaliteit

De Sint Jansbeek in Arnhem is de winnaar van de Gelderse Prijs voor Ruimtelijke Kwaliteit 2018. De Walk of Wisdom in Nijmegen en omgeving mocht de publieksprijs in ontvangst nemen. Voorzitter van de jury Jan Terlouw en gedeputeerde Josan Meijers reikten op donderdag 22 november de prijzen uit in het Koelhuis in Zutphen.

De Gelderse Prijs voor ruimtelijke kwaliteit wordt eens in de twee jaar uitgereikt. Dit jaar was het thema ‘landschap nieuwe stijl’. Zowel de vakjuryprijs als de publieksprijs is een cheque van 10.000 euro waarmee de winnaars een financiële steun in de rug krijgen hun project uit te voeren en zo het betreffende landschap (nog) mooier te maken. Gedeputeerde Meijers licht toe: ‘‘Overal om ons heen is landschap. Gelderland is gelukkig rijk bedeeld in meerdere soorten prachtig landschap. Ons landschap wordt doorlopend aangepast aan nieuwe behoeftes. Verandering is niet erg, als we maar zorgen dat we zo veel mogelijk schoonheid en kwaliteit erin houden of zelfs brengen. Daar gaat deze prijs over”.

Sint Jansbeek

Het stedelijke beeklandschap de Sint Jansbeek is volgens de jury een gebiedstransformatie met lef, die navolging verdient en waarvan het resultaat met recht een landschap nieuwe stijl genoemd kan worden. Herwaardering van het bekenlandschap speelt een grote rol bij de Sint Jansbeek. De beek heeft zijn historische karakter in meer of mindere mate teruggekregen. De manier waarop de Sint Jansbeek het verleden verbindt aan de toekomst is uniek, aldus juryvoorzitter Jan Terlouw.

Bewoners hebben het initiatief genomen en samen met de gemeente is vervolgens het idee uitgevoerd. Het plan van de bewoners was om de Sint Jansbeek, die onzichtbaar onder het centrum van Arnhem doorliep, weer terug te brengen in het landschap van de binnenstad. Dit is uitgewerkt met betrokkenheid van het waterschap, omwonenden en ondernemers. De eerste fase is nu gereed, in het gebied tussen de historische binnenstad en de Rijn. De cheque is een impuls voor de tweede fase. Daardoor zal de Sint Jansbeek al vanaf het Gele Rijdersplein door de historische binnenstad naar het wederopbouwgebied gaan stromen. Met het realiseren van deze fase wordt de gehele historische loop -weliswaar in een nieuw jasje- hersteld.

Walk of Wisdom

Het publiek koos voor een ander mooi project. Maar liefst 336 stemmen van in totaal 1712 stemmen ging naar de Walk of Wisdom, een pelgrimsritueel van een week lopen met telefoon en internet uit. De enorme diversiteit aan landschappen rondom Nijmegen als spiegel voor je eigen binnenwereld. Met als kompas een symbool dat uitdraagt dat je niet afgesneden bent van het landschap, maar er deel van uitmaakt. De essentie van de Walk of Wisdom is een hedendaags, seculier bezinningsritueel om met andere ogen te kijken naar de wereld waarin je leeft, waardoor je de werk- en consumptiemodus aflegt en het landschap echt ervaart. ‘Een wandeltocht om je verbinding met het leven, de natuur en het landschap opnieuw te bevestigen. Een parel!’, zo motiveert een van de stemmers de keuze voor dit project. Daarnaast gaat voor elke pelgrim een euro naar cultuur- en natuurprojecten langs de route en zal het op termijn wellicht ook een fysieke transformatie teweegbrengen.

Lees hier het juryrapport

Stichting IJssellandschap heeft samen met een particuliere grondeigenaar het initiatief genomen voor de oprichting van een nieuw landgoed aan de oostkant van het dorp Twello. Het gebied is circa 22 ha groot en was in gebruik als intensief beheerd agrarisch bouw- en weideland. Na intensief overleg tussen initiatiefnemers, gemeente Voorst, provincie Gelderland, waterschap Veluwe en de Monumenten Advies Commissie is een landgoedplan tot stand gekomen; een plan dat de basis vormt voor een gebied

Vanaf 1 september tot 9 november kun jij ook je stem uitbrengen voor de publieksprijs. Dus log in zodat de stemknoppen verschijnen en kies jouw favoriete landschap. Het inloggen is nodig om te voorkomen dat stemmers meerdere keren op een landschap kunnen stemmen. En dat is wel zo eerlijk.

Type landschap

  • Recreatief landschap
  • Landgoed of landgoederenlandschap
  • Natuurlandschap
  • Waterrijk landschap
  • Rivier of rivierenlandschap
  • Woonlandschap
  • Vrijetijdslandschap
  • Dorpsrandlandschap

 

Gemeente(n)
Voorst

Omschrijving van de ligging van het gebied
Het landgoed is gelegen tussen de Wilpsedijk, de Voordersteeg en het Buddezand op de noordelijke uitloper van een stroomrug. Ten noorden en zuiden van het plangebied is het landschap sterker verdicht door de aanwezigheid van landgoederen. Door de openheid van het plangebied is de nabijheid van de IJssel en het Fliertdal te ervaren. Vanuit het noordelijk deel van het plangebied is in westelijke richting zicht op de groene dorpsrand van Twello; vanuit het zuidelijke deel is achter de dijk de stadsrand van Deventer te zien. Zeer beeldbepalend is de hoogopgaande beplanting rond de Lazaruskolken en het bos van landgoed Het Schol.

Periode van de opvallendste transformatie
In 2013 is vooruitlopend op de bouw van het eerste huis, het gehele gebied landschappelijk ingericht met natuur, bos, paden en waterpartijen.

De belangrijkste actoren
Stichting IJssellandschap, particuliere grondeigenaar, bouwers eerste woning, gemeente Voorst, provincie Gelderland, waterschap Veluwe en de Monumenten Advies Commissie

Plan- en ontwerpproces
De planvorming ten behoeve van het landgoed heeft enige tijd in beslag genomen. Volgens de uitgangspunten van het gemeentelijke Landgoederenbeleid is met hulp van een landschapsarchitect en een architect een landgoedplan opgesteld. Vanuit de geschiedenis van het gebied en de (oorspronkelijke) landschappelijke kenmerken is een aantal uitgangspunten voor de planvorming opgesteld die leidend zijn geweest voor de uiteindelijke inrichting. De ambitie was bij alle betrokken partijen zeer hoog. Doel was realisatie van een ruig natuurlandschap met daarin een viertal strak vormgegeven woningen. Een nieuw landschap met naast de functies wonen en natuur ook ruimte voor recreatie en waterberging.

Beknopte beschrijving van het landschap nieuwe stijl
In het gebied zijn verschillende biotopen in ontwikkeling: • 2 grote poelen, waarvan er bij een in een wand al ijsvogel heeft gebroed. Amfibieën tieren er welig, meerkoeten maken er hun nest. • stukken met ruigte waar niet of nauwelijks gemaaid wordt, afgezet met takkenrillen als stapstenen, vluchtplaats en nestplaats voor planten en dieren. In het terrein liggen hopen hout, eveneens voor hetzelfde doel. • ongeveer een halve hectare is 40-50 cm afgegraven om de rijke bovenlaag met vrije fosfaat weg te halen. Dit gaf al vanaf het eerste seizoen een enorm verschil in plantengroei en bijvoorbeeld het voorkomen van paddenstoelen die alleen in schrale gebieden voorkomen. • het grootste deel van het gebied bestaat uit bloemrijke graslanden die via maaibeheer worden verschraald. • in een torenvalkkast hebben torenvalken al enkele jaren jongen grootgebracht • in de buurt hangt een kast voor bosuil en eentje voor steenuil. Tot op heden zijn deze nog niet bezet • sinds vorig jaar staat er een paal met daarop een til voor huiszwaluwen met 24 voorgebakken nesten. • elders wordt gewerkt aan het realiseren van een vleermuiskelder • in de struweelpercelen (en evenzo in het hele gebied) staan uitsluitend inlandse bomen en struiken als rozebottel, hazelaar, vuilboom, es, zoete kers en bijvoorbeeld Gelderse roos • op 2 plaatsen is een kleine boomgaard ingericht met fruitbomen als appel, peer, walnoot, pruim, e.d. • Ook bij de picknickplek langs de centrale as staan 3 walnootbomen. Deze zijn bedoeld als ‘klimaatbosje’ volgens de voormalige voorschriften van klimaatbosjes. Bezoekers kunnen zelf de vruchten meenemen als er eenmaal walnoten aan de bomen groeien. • Op 3 plaatsen zijn over enkele honderden meters en 10 meter breed bloembedden ingezaaid met inheemse bloemen. Naast het zaaibed is een brede strook ruigte gelaten die niet gemaaid wordt. Zo ontstaat er hopelijk een biotoop voor patrijzen, die hier enkele jaren geleden nog voorkwamen, maar al enige tijd niet meer gezien zijn • reeën bezoeken het gebied regelmatig en vinden er schuilplekken in de struwelen en bosranden • in het gebied komt het grootste koppel fazanten van de hele buurt voor: 6 mannetjes en 8 vrouwtjes. Elk jaar zijn er vele jongen. Er is een fazantenvoerplaats tegenover het huis, zodat ze makkelijk te zien en te tellen zijn. • de Deventer schaapskudde heeft nu aan het einde van 2 opeenvolgende winters hier enkele dagen doorgebracht. Hun aanwezigheid en de mest van de dieren is hopelijk een welkome aanvulling voor de grondverbetering en als voedingsbron voor insecten. Er is een beheerstichting opgericht, bestaande uit de st. IJssellandschap (bezit 2 percelen) en de 2 bewoners. Op verzoek worden zij bijgestaan door de ecoloog van de gemeente Voorst en andere specialisten. Eén van de bewoners zelf is zelf al aardig op de hoogte en heeft zijn ideeën al op diverse plaatsen in het gebied ontwikkeld. Het is een uitdaging om ervoor te zorgen dat het gebied zich verder ontwikkelt.

Opmerkelijke gebiedskwaliteiten uitgelicht
De nieuwe kwaliteiten van het gebied volgen logisch uit de oorspronkelijke landschappelijke kenmerken van dat gebied en zijn omgeving. Hoewel nog niet voltooid (er moeten nog 3 woningen gebouwd worden) is nu al een goede basis gelegd voor de totstandkoming van een ruig natuurlandschap met ruimte voor diverse flora en fauna met daarin 4 onder architectuur vormgegeven woningen. Een fantastische plek om te wonen en te recreëren!

Ambities en opgaven voor de toekomst
Toekomst: Doelsoorten zijn patrijs en kamsalamander. Maar de inzet is ook steeds meer om het voor een veelheid aan insecten aantrekkelijk te maken er te verblijven. Een groot insectenhotel moet nog gemaakt worden, maar in het gebied zijn al kleine voorzieningen hiervoor aangebracht. Op het gebied van bijvoorbeeld paddenstoelen zijn al bijzondere vondsten gedaan, hetgeen perspectief biedt voor de toekomst. Het is nog de bedoeling om langs de oprijlaan van het huis op nr. 16 een klein plas-drasgebiedje aan te leggen. En dan maar zien wat dat gaat doen.

Betrokkenheid bij het project
Ik heb vanuit de gemeente de coördinatie van de (juridische) planvorming uitgevoerd en was voor de initiatiefnemers het aanspreekpunt binnen de gemeente.

Afbeeldingen

Nieuw Bellinkhof

Toegevoegde bestanden

Reageren

Twitter

5  reacties

Velden met een * zijn verplicht.

 
 

Een momentje...
Roy 01-10-18 om 21:17

Waardeloos deze stem procedure !!

Jolanda Timmerman 02-10-18 om 10:16

Hallo Roy, kun je me uitleggen wat je er waardeloos aan vind. Misschien kunnen we je ergens mee helpen?

Theo Nieuwenhuizen 07-10-18 om 21:15

Landgoed Bellinkhof laat zien hoe vanuit een vooreerst nutteloze lijkend stukje intensieve landbouw een hoogwaardige woonfunctie ontstaat waarin natuur weer werkelijk tot zijn recht komt. Mens en natuur komen samen tot een inspererend geheel.

Willem Kistemaker 25-10-18 om 13:44

Fantastisch als 'mens en natuur' zo hand in hand kunnen gaan...
De natuur; een RIJKDOM die je dag in dag uit verrast... en dat 4 seizoenen lang... jaar in jaar uit!
Wie wil daar geen steentje aan bijdragen.
Dat is bewust zorgen voor onze toekomst!
Geweldig initiatief!

jan jansen 01-11-18 om 18:51

Proficiat ! een fiscaal paradijs voor zeer vermogende mensen behangen met een zweem van natuur en duurzaamheid.