Hoogwatergeul Veessen – Wapenveld

Lisa Biris 17-05-2018
2395 keer bekeken 3 reacties

De longlist is een verzameling van alle ingediende voorstellen voor nominatie. Uit de longlist worden de nominaties gekozen door een selectiecommissie. Daarin zitten interne en externe deskundigen. Door voorstellen te waarderen (1 tot 5 sterren) kun je de sectiecommissie adviseren. We lezen ook graag jouw reacties onder de voorgestelde nominaties.

 

De hoogwatergeul kreeg de benaming ‘Deltawerken van de Veluwe’. De aanleg betekende twee nieuwe dijken door agrarisch gebied en een imposant inlaatwerk. Tegelijk is door het volgen van landschappelijke overgangen bij de positionering van de dijken de inpassing in het cultuurlandschap vanzelfsprekend

Type landschap

  • Grootschalig agrarisch landschap
  • Recreatief landschap
  • Natuurlandschap
  • Rivier of rivierenlandschap

 

Gemeente(n)
Gemeente Heerde

Omschrijving van de ligging van het gebied
De Hoogwatergeul is gelegen tussen de dorpen Veessen en Wapenveld, in de komgronden parallel aan de rivier de IJssel.

Periode van de opvallendste transformatie
Realisatie van de hoogwatergeul 2013 - 2017

De belangrijkste actoren
Provincie Gelderland, Waterschap Vallei en Veluwe, Combinatie Ijsselweide (Boskalis, Van Hattem en Blankevoort, Lodewijk Baljon Landschapsarchitecten, ZUS [Zones Urbaines Sensibles] ) Arcadis, Grontmij, HKV, veenenbos en bosch landschapsarchitecten

Plan- en ontwerpproces
De Hoogwatergeul is onderdeel van het Ruimte voor de Rivier programma. Voor dit programma is een ‘blokkendoos’ van mogelijke maatregelen ten behoeve bescherming tegen hoogwater samengesteld. De hoogwatergeul bleek extreem effectief. Tegen de komst van de geul is verzet geweest, de noodzaak was betwist. Bewust is bij start daarom gekozen voor een open planproces. Bij de start is in samenwerking met de bewoners en stakeholders een Nota Ruimtelijke Kwaliteit opgesteld als kader voor de ontwikkelingen. De daarop volgende planvorming is stapsgewijs verlopen. Eerst zijn een viertal alternatieven in beeld gebracht waarna een voorkeurs plan is gekozen en uitgewerkt. Een klankbordgroep met vertegenwoordigers van boeren, bewoners, natuurorganisaties en ondernemers heeft hierbij nadrukkelijk geadviseerd. Voorafgaand aan de aanbesteding is een Ambitiedocument opgesteld wat richtlijnen gaf voor het karakter van de ingrepen. De ruimtelijke kwaliteit woog daarna zwaar mee bij de beoordeling van de aanbiedingen. De realisatie is, op basis van het Ambitiedocument, daarna begeleidt door een Q-team.

Beknopte beschrijving van het landschap nieuwe stijl
Tussen Veessen en Wapenveld is in het kader van Ruimte voor de Rivier een hoogwatergeul gerealiseerd. Het is een van de grootste en meest effectieve projecten van het programma en geeft bij extreem hoogwater ruimte aan de rivier en zorgt voor een verlaging van de waterstand tot ver stroomopwaarts. De gronden in de geul kennen een voortgezet agrarische gebruik. Met dat oogmerk is gekozen voor een overstromingsfrequentie van eens in een mensenleven. De inlaat bestaat uit een bewegingswerk met kleppen, de uitlaat uit een vaste drempel met een sluis. Twee bruggen in noord en zuid bieden bij hoogwater toegang tot de dorpen op de oeverwal. Bijzonder aan de nevengeul is dat deze niet gegraven is maar gevormd wordt door twee nieuwgebouwde dijken die door het agrarisch cultuurlandschap heen snijden. Het tracé van de nieuwe dijken speelt in op het landschap. De dijken liggen op de overgangen naar de hogere gronden, de geul omvat de ruime, open komgronden. De dijken hebben markante knikken, volg je het pad op de dijk dan wordt telkens een verrassend perspectief op het gebied geboden. Langs de westdijk biedt een gevarieerde ‘landschapszone’ ruimte aan de natuur maar ook aan een fietspad, een kanoroute en een vogelkijkhut. De benodigde kunstwerken, van bruggen tot sluis, zijn als één familie ontworpen: ingetogen en verfijnd. De lange inlaat met zijn stalen kleppen is gecombineerd met een hoogwatervrije brug. Een transparante huid zorgt voor de benodigde afscherming van het gemaal. Samen met de riviermaatregel is de ontwikkeling van het gebied in gang gezet. Door de – noodgedwongen – uitplaatsing en aankoop van boerderijen kon het gebied worden herverkaveld wat de bestaande veehouderijen aanzienlijk heeft versterkt. Ook zijn er meer mogelijkheden voor toerisme en recreatie gerealiseerd. Het netwerk van fietsroutes is met ruim 10 km verlengd, er zijn verschillende rustpunten langs de routes gekomen en een informatiecentrum ingericht. Het dorp Veessen heeft met het oog op de recreatie een nieuw rivierfront gekregen. Vorchten is verrijkt met een dorpshuis naast de historische kerk van het buurtschap.

Opmerkelijke gebiedskwaliteiten uitgelicht
De landschappelijke kwaliteit van het gebied is groot. De belangrijkste ruimtelijke kwaliteiten van het gebied zijn de diversiteit, de openheid en de rust. Diversiteit doordat hier zeer uiteenlopende landschappen, van Veluwe tot IJssel, zo kort op elkaar liggen. Precies dat is de reden voor de positionering van de dijken en ook van de bruggen en de inlaat. Het komgebied is daarbij zeer open en wordt getekend door ruimte en verre zichten. Dit gebied vormt het breedste deel van de geul, de ruimtebeleving is versterkt door de noodzakelijke leegte van de geul. Het is een belangrijk weidevogelgebied. Daarbij ligt het gebied in de luwte van de steden en snelwegen wat het rustig en gewaardeerd maakt. Dat is mede de reden voor het belangrijke recreatieve gebruik. Bij de planvorming is besloten die mogelijkheden op gebiedseigen wijze te versterken: een IJsselfront, kanoroutes, steigers, fietspaden, bruggen, rustplekken, een landschapszone en een vogelkijkhut. De vereiste kunstwerken zijn gezien de landschappelijke waarde ingetogen gehouden en tegelijkertijd met zorg en aandacht uitgewerkt.

Ambities en opgaven voor de toekomst
Er staan nog een aantal kleinere maatregelen op het wensenlijstje met het oog op een verdere versterking van de recreatie. Maar vooral ook zal het de wens bij bewoners zijn om voorlopig met rust gelaten te worden.

Betrokkenheid bij het project
Opsteller Nota Ruimtelijke Kwaliteit, Landschapsarchitect Masterplan (alternatieven, VO, DO), opsteller Ambitiedocument, Lid Q-team

Afbeeldingen

Waarderen

5 (304 waarderingen)

Reageren

Twitter

Op de kaart

3  reacties

Velden met een * zijn verplicht.

 
 
We gebruiken CAPTCHA als controlemiddel om spam tegen te houden. Vink de checkbox aan om door te gaan. Mogelijk wordt er gevraagd om bepaalde afbeeldingen te selecteren.

Een momentje...
rbruin@vallei-veluwe.nl 29-05-18 om 13:25

Prachtig project!

robbert bruin 26-06-18 om 9:56

Prachtig project met een forse bijdrage aan een belangrijk doel....hoogwaterveiligheid voor NL!

a MN 28-06-18 om 9:20

Excellent project !